[Văn hay chữ tốt] Phân tích bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương


[Văn hay chữ tốt] Phân tích bài thơ Tự tình của

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

tác giả, tác phẩm: Hồ Xuân Hương được người đời mệnh danh là bà chúa thơ Nôm, hồn thơ của bà mang nặng nỗi sầu

– Nêu vấn đề cần nghị luận: Phân tích bài thơ “Tự tình” của Hồ Xuân Hương

– Cảm nhận ban đầu

2. Thân bài:

– “Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non”

+ Đêm khuya là khoảng tĩnh mịch và lạnh lẽo nhất, là lúc con người tự đối diện với lòng mình, là khi lòng người buồn thương nhiều nhất.

+ Từ láy tượng thanh “văng vẳng” : phá tan đi sự âm u, tĩnh mịch.

+ “trống canh dồn” diễn tả cái dồn dập, gấp gáp, sự thúc giục nhanh chóng, thời gian trôi đi mỗi lúc một nhanh hơn

+ “trơ”: khắc sâu sự đơn độc, lẻ loi của người chinh phụ.

=> vẻ đẹp của người con gái lại bị đặt ngang hàng với những thứ tầm thường, rẻ rúng.

– “Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”

+ Tìm đến rượu để giải sầu nhưng lại bị rơi vào vòng quẩn quanh “say lại tỉnh”.

+ “Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”: tuổi xuân qua đi mà vẫn chưa trọn vẹn cũng giống như ánh trăng sắp tàn mà vẫn chưa vẹn đầy.

– “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”

+ Rêu tuy mềm yếu, mỏng manh nhưng vẫn mọc xiên, đâm ngang để tìm sự sống cho riêng nó

+ Đá thì kiên cường, mạnh mẽ, đủ rắn rỏi để đâm toạc chân mây.

+ Động từ mạnh “Xiên ngang”, “đâm toạc” trong kết cấu đảo ngữ đã làm dấy lên sự phẫn uất đến cùng cực của người phụ nữ trước tình cảnh éo le của mình.

– “Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con”

+ chữ “xuân”  thứ nhất nhắc đến tuổi xuân

+ chữ “xuân” thứ hai lại nhấn mạnh mùa xuân của đất trời, vạn vật.

=> tuổi xuân của con người một đi không trở lại, khác hoàn toàn với mùa xuân của đất trời, mỗi mùa xuân qua đi vạn vật thay màu áo mới thế nhưng nó cũng đồng nghĩa với tuổi xuân của con người ngày càng rút ngắn lại.

-“Mảnh tình san sẻ tí con con”

Xem thêm:  Điều giản dị

+ Tình cảm đối với người phụ nữ vốn đã là khó khăn, giờ đây lại san sẻ khiến nó càng trở nên nhỏ bé hơn “tí con con”.

3. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề

– Nêu suy nghĩ

[Văn hay chữ tốt] Phân tích bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương

Phân tích bài thơ Tự tình

Bài làm tham khảo

Hồ Xuân Hương được người đời mệnh danh là bà chúa thơ Nôm, hồn thơ của bà mang nặng nỗi sầu của một mảnh đời gặp nhiều những éo le, sóng gió, nghiệt ngã, ngang trái. Đó là một hồn thơ đại diện cho nhu cầu khát khao quyền sống và quyền được trong xã hội phong kiến xưa. Bạn đọc biết đến Hồ Xuân Hương với chùm thơ “Tự tình” gồm ba bài đã phản ánh được rõ hình ảnh của một người phụ nữ “hồng nhan bạc mệnh”, mảnh đời gặp nhiều lắm những éo le, trắc trở. Và “Tự tình 2” là bài thơ lắng đọng nhất được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật:

“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Mảnh tình san sẻ tí con con”

Bài thơ bắt đầu với bức tranh đêm khuya thanh vắng, hiu hắt:

“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non”

Loading...

Hồ Xuân Hương lựa chọn khoảng không gian và thời gian thật hợp lí. Đêm khuya là khoảng thời gian tĩnh mịch và lạnh lẽo nhất, là lúc con người tự đối diện với lòng mình, là khi lòng người buồn thương nhiều nhất. Giữa đêm khuya hiu hắt bỗng “văng vẳng” tiếng trống dồn dập. Từ láy tượng thanh “văng vẳng” khắc sâu vào trong không gian sự xuất hiện của thứ âm thanh dường như phá tan đi sự âm u, tĩnh mịch. Cụm từ “trống canh dồn” diễn tả cái dồn dập, gấp gáp, sự thúc giục nhanh chóng, thời gian trôi đi mỗi lúc một nhanh hơn, lòng người từ đó mà cũng trở nên trống vắng hơn bao giờ hết trong động từ “trơ”. Động từ đó được đặt ngay đầu câu đã khắc sâu sự đơn độc, lẻ loi của người chinh phụ. Thế nhưng lời thơ lại mang giọng điệu mỉa mai khi vẻ đẹp của người con gái lại bị đặt ngang hàng với những thứ tầm thường, rẻ rúng. Chính sự cô đơn, lẻ bóng đưa người chinh phụ rơi vào vòng luẩn quẩn:

Xem thêm:  Trình bày cảm nhận về hai bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng Giêng của Hồ Chí Minh

“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”

Trong cô đơn, trống vắng người ta thường tìm đến rượu để giải sầu và người chinh phụ ở đây cũng như vậy. Tìm đến rượu để giải sầu nhưng lại bị rơi vào vòng quẩn quanh “say lại tỉnh”. Cứ ngỡ giải sầu, để quên đi bao đắng cay, buồn tủi trong cuộc đời thế nhưng đâu biết rằng càng uống lại càng say để rồi nỗi đau lại càng thấm thía. Đến đây, giữa thiên nhiên với con người lại gợi lên một sự đồng điệu trong hình ảnh ẩn dụ “Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”. Tuổi xuân qua đi mà tình yêu vẫn chưa trọn vẹn cũng giống như ánh trăng sắp tàn mà vẫn chưa vẹn đầy.

Nhà thơ chuyển dần mạch cảm xúc của mình hướng đến thiên nhiên trong sự đồng điệu để giãi bày nỗi lòng mình:

“Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”

Hình ảnh được nhắc đến ở đây đều nhỏ bé nhưng lại mang một sức sống mãnh liệt vô cùng. Rêu tuy mềm yếu, mỏng manh nhưng vẫn mọc xiên, đâm ngang để tìm sự sống cho riêng nó. Còn đá thì kiên cường, mạnh mẽ, đủ rắn rỏi để đâm toạc chân mây. Không chỉ mượn hình ảnh thiên nhiên, sự vật mà Hồ Xuân Hương còn tinh tế trong việc vận dụng biện pháp nghệ thuật đảo ngữ, đưa các động từ mạnh lên đầu câu làm tăng mức độ, khả năng nhấn mạnh. Động từ mạnh “Xiên ngang”, “đâm toạc” trong kết cấu đảo ngữ đã làm dấy lên sự phẫn uất đến cùng cực của người phụ nữ trước tình cảnh éo le của mình. Ở đây ta bắt gặp một hình ảnh hoàn toàn khác, không còn là người phụ nữ cam chịu, gánh vác hết mọi nỗi đau nữa mà thay vào đó là sự trỗi dậy vươn lên, niềm khát khao ham sống và yêu thương mãnh liệt vô cùng. Đó là nét khác biệt mà chỉ trong thơ Hồ Xuân Hương vào thời này ta mới bắt gặp.

“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con”

Trong một câu thơ chứa đến hai chữ “xuân”: nếu chữ “xuân”  thứ nhất nhắc đến tuổi xuân thì chữ “xuân” thứ hai lại nhấn mạnh mùa xuân của đất trời, vạn vật. Hai chữ “xuân” đặt trong mối quan hệ với chữ “lại” mở ra ý nghĩa: tuổi xuân của con người một đi không trở lại, khác hoàn toàn với mùa xuân của đất trời, mỗi mùa xuân qua đi vạn vật thay màu áo mới thế nhưng nó cũng đồng nghĩa với tuổi xuân của con người ngày càng rút ngắn lại. Thế nhưng hẩm hiu thay, thời gian vẫn cứ trôi đi, hoàn cảnh éo le của người phụ nữ vẫn tiếp diễn. Nghệ thuật tăng tiến theo cấp độ giảm dần càng phản ánh ro nỗi lòng người phụ nữ:

Xem thêm:  Giới thiệu về một món ăn độc đáo của địa phương

“Mảnh tình san sẻ tí con con”

Tình cảm đối với người phụ nữ vốn đã là khó khăn, giờ đây lại san sẻ khiến nó càng trở nên nhỏ bé hơn “tí con con”. Và đối với người phụ nữ ấy sự san sẻ chính là nỗi đau đến quặn thắt.

Đọc “Tự tình”, ta thấu hiểu được hoàn cảnh, số phận éo le, hẩm hiu của Hồ Xuân Hương. Đó là một tiếng thơ, một tâm hồn dù cuộc đời còn nhiều ngang trái, tình duyên dở dang, lỡ làng thế nhưng vẫn luôn khao khát nhu cầu hạnh phúc lứa đôi sum vầy. Thơ Hồ Xuân Hương được ví như một tiếng thở dài nhưng là một tiếng thở dài đáng quý dẫu cho chưa có tác dụng với chế độ phong kiến đương thời thế nhưng tinh thần trong thơ ca Hồ Xuân Hương lại mang đến một lần khí mới cho cách nhìn nhận về hình ảnh của người phụ nữ: luôn khao khát quyền sống và nhu cầu hạnh phúc lứa đôi.

Lê Thị Thư

Đánh giá bài viết
Loading...