[Văn hay chữ tốt] Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận


[] bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

- tác giả, tác phẩm

– Khái quát lại nội dung: vẻ đẹp của thiên nhiên và ca ngợi với tinh thần làm chủ, say mê, lạc quan

2. Thân bài

2.1. Khái quát chung về tác phẩm

Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ

2.2. Phân tích

* Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi

-Không gian: khoáng đạt, bao la, rộng lớn

-Thời gian: từ hoàng hôn đến ngày hôm sau

-Biện pháp so sánh: “mặt trời” với “hòn lửa”

-Nhân hóa: “sóng đã cài then”, “đêm sập cửa”

=> Lúc này vũ trụ đã nghỉ ngơi, là lúc mà con người được thư giãn sau một ngày lao động mệt nhọc. Vậy mà lúc này ngư dân lại bắt đầu ra khơi

-Khí thế đoàn thuyền: từ “lại” diễn tả công việc diễn ra hàng ngày, quen thuộc nhưng vẫn đem lại nguồn hứng khởi cho người lao động.

* Sự giàu có của biển cả

-Muôn vàn loài cá bạc, cá thu được so sánh như “đoàn thoi”=> nhiều vô kể, trù phú.

-Biện pháp nhân hóa “dệt”: “dệt biển”, “dệt lưới”

-Đại từ “ta” thể hiện tâm thế làm chủ, vô cùng lớn lao trước biển cả mênh mông

=> Cảnh ra khơi vô cùng tráng lệ, hừng hực khí thế, hứa hẹn một tương lai vô cùng tốt đẹp.

* Bài ca lao động vui tươi, lạc quan:

-Hình ảnh con thuyền sánh ngang với vũ trụ kì vĩ, lớn lao khi “lái gió” và “lướt trên mặt biển” => hòa quyện con người với thiên nhiên.

-“dò bụng biển” và “dàn đan thế trận”: hình ảnh đẹp, huyền ảo, diễn tả một trận địa hào hùng => tâm hồn phóng khoáng khi chinh phục biển cả.

* Vẻ đẹp của các loài cá quý hiếm

-Liệt kê: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song => giá trị kinh tế rất cao

-Không chỉ giàu có, trù phú mà biển còn đẹp mộng mơ với nhiều màu sắc của cá: “lấp lánh”, “”đen hồng”, “vàng chóe”

-Nhân hóa: động từ “ thở” => biển mang hơi thở của cuộc sống, của con người làng chài.

* Khi lao động mệt nhọc, họ thường hát những khúc ca vui tươi, lạc quan

+”ta hát bài ca gọi cá vào”: niềm vui, phấn chấn trong lao động

+Chất thơ bay bổng, lãng mạn với hình ảnh “gõ thuyền đã có nhịp trăng cao”   =>Những hình ảnh lãng mạn, đầy chất thơ khiến cho công việc vốn vất vả, nặng nhọc bỗng trở nên rộn rã, thi vị hơn.

* Cảnh đoàn thuyền ra khơi trở về

-“Chạy đua cùng mặt trời”: lộng lẫy, huy hoàng

-Hình ảnh mặt trời được lặp lại ở khổ cuối cho thấy niềm khi chào đón những người ngư dân trở về.

-“ Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”: niềm vui khi được mùa cá, niềm tin và chiến thắng của người lao động.

3. Kết bài

Khái quát lại nội dung và nghệ thuật toàn bài.

Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá

Bài văn tham khảo

Sau cách mạng, vẻ đẹp của con người lao động luôn là đề tài gây nhiều cảm hứng sáng tác cho các nhà văn, nhà thơ, Và Huy Cận là một trong số những nhà thơ rung động trước vẻ đẹp ấy. Thấy và cảm nhận được vẻ đẹp và sự hòa quyện, thống nhất của thiên nhiên, vũ trụ và cảm hứng về lao động, tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ, giàu màu sắc lãng mạn trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”.

Giữa năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ chuyến đi thực tế này, hồn thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên đất nước, về con người lao động và niềm vui trước cuộc sống mới. Bài “Đoàn thuyền đánh cá” được sáng tác trong thời gian ấy và in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng” năm 1958.

Mở đầu bài thơ là cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá khi hoàng hôn bắt đầu buông xuống:

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa.

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

Nếu như buổi sáng ánh nắng nhẹ nhàng chiếu xuống trần gian mang theo nét vui tươi, ấm áp thì đến buổi chiều không gian dường như trầm hơn, buồn man mác. Hình ảnh mặt trời được so sánh như một hòn lửa rực rỡ, chói lòa trốn sau làn nước biển xanh mát. Phép nhân hóa và ẩn dụ “ sóng đã cài then, đêm sập cửa” như ngụ ý thiên nhiên, vạn vật đang bước vào trạng thái tĩnh lặng nghỉ ngơi. Không gian lúc này trở nên yên ắng lạ thường.

Xem thêm:  Bài 29 - Luyện tập đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận

Tuy vậy, dù cho vũ trụ đã nghỉ ngơi nhưng nét rực rỡ, huy hoàng của mặt trời lại phá tan sự lụi tàn của hoàng hôn. Chính lúc này đây đoàn thuyền lại bắt đầu ra khơi đánh cá. Không hề thấy sự mệt mỏi hay vất vả mà chỉ thấy một khung cảnh tráng lệ, mĩ miều dõi theo đoàn thuyền phía sau

“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi”

Từ “lại” cho thấy công việc đánh cá là công việc đã hết sức quen thuộc và gần gũi với người dân nơi đây. Nó giống như một phần không thể thiếu trong đời sống của họ. Nổi bật trên tất cả là tư thế của con người hiên ngang, mạnh mẽ, làm chủ thiên nhiên. Cảnh và người như hòa làm một. Cảnh làm nổi bật con người. Quả là một khung cảnh ra khơi đẹp lộng lẫy, hứa hẹn một chuyến ra khơi đầy thắng lợi.

Vừa lao động tích cực, họ lại vừa hát vang câu hát cổ vũ tinh thần hăng say làm việc. Tiếng hát như vang vọng khắp đất trời:

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

Cá thu biển Đông như đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.

Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”

Muôn vàn loài cá đang tung tăng bơi lội. Nào là cá bạc, cá thu bơi nhiều vô kể đến mức được so sánh như đoàn thoi. Hình ảnh đàn cá tung tăng bơi lội thành từng đoàn ấy khiến cho con người cảm thấy biển cả thật hiền hòa, ấm áp đâu hề dữ dằn và nguy hiểm. Biện pháp nhân hóa “dệt biển”, “dệt lưới” càng khiến ta thấy sự vui tươi, hứng khỏi của ngư dân. Ở đoạn thơ này, tác giả còn đặc biệt sử dụng đại từ “ta” thể hiện tâm thế làm chủ, sự tự hào hãnh diện, không phải là cái tôi nhỏ bé trước thiên nhiên bao la, rộng lớn nữa.

Qua đây, bức tranh cảnh ra khơi hiện ra vô cùng đẹp đẽ, tráng lệ, hừng hực khí thế, mở ra một tương lai đầy hứa hẹn. Phải chăng, Huy Cận phải yêu biển, yêu thiên nhiên nhiều lắm mới có thể viết ra những dòng thơ hay đến như vậy.

Niềm vui tươi hứng khởi của người dân làng chài càng thể hiện đậm nét hơn qua những câu thơ:

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.”

Dường như con thuyền không phải chạy bằng sức người nữa mà chình là gió đã lái con thuyền băng băng trên mặt biển. Ánh trăng huyền ảo thơ mộng như đang dõi theo con thuyền, đồng hành trên chặng đường dài cùng nó. Cứ như vậy, đoàn thuyền mạnh mẽ tiến về phía trước mà không hề gặp bất cứ sóng gió, trở ngại hay khó khăn gì.

Loading...

Huy Cận đã phóng đại tầm vóc con thuyền như sánh ngang với tầm vóc vũ trụ lớn lao. Chính vì thế mà tầm vóc của con người cũng được nâng lên với tư thế chủ động, làm chủ sự sống.

“Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

Dàn đan thế trận lưới vây giăng.”

Vừa “dò bụng biển”, “dàn đan thế trận”, từng bước từng bước vây giăng bắt cá. Bằng sự liên tưởng độc đáo và thú vị của tác giả mà người đọc hoàn toàn cảm nhận một cách chân thực hoạt động đánh bắt cá của ngư dân vừa điêu luyện lại vừa tài tình hết sức. Qua đó người đọc có thể thấy được công việc đánh bắt cá của những con người nơi vùng biển mặn mòi khổ sở thế nào, vất vả cực nhọc ra sao. Họ giống như những người chiến sĩ chiến đấu hết mình với biển cả để khám phá và chinh phục thiên nhiên tươi đẹp của đất nước Việt Nam xinh tươi bằng tất cả niềm tin yêu, say mê, dũng cảm và tâm hồn phơi phới, lạc quan, yêu đời.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

Vẻ đẹp của biển cũng chính là vẻ đẹp của các loài cá quý hiếm. Cái nhìn của nhà thơ về các loài cá cũng thật độc đáo và bất ngờ:

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe.

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.”

Bằng biện pháp liệt kê, nhà thơ đã vẽ lên trước mắt người đọc muôn vàn loài cá: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song. Chúng mang giá trị kinh tế rất cao và đây cũng chính là nguồn sống, nguồn thu nhập chính của cả làng chài. Bên cạnh đó, những chú cá đâu chỉ làm giàu cho biển cả mà còn mang lại vẻ đẹp thơ mộng, lung linh, huyền ảo cho biển cả. Cá song lấp lánh dưới dịu mát. Một sự kết hợp màu sắc vô cùng tài tình và tuyệt mỹ, màu đen hồng hòa quyện với màu vàng chóe tạo cảm giác độc đáo và thi vị đến lạ thường.

Với thủ pháp nhân hóa, Huy Cận gọi những chú cá là “em” vô cùng thân mật và trìu mến. Nó giống như điểm nhấn khiến câu thơ trở nên mềm mại hơn, nhẹ nhàng thân thương hơn. Ngỡ rằng biển lúc nào cũng ồn ào, náo nhiệt khi từng đợt sóng vỗ vào bờ, từng đàn cá quẫy đạp nước. Nhưng trong giây phút lắng đọng của tâm hồn, nhà thơ nghe thấy tiếng thở của màn đêm

“Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”

Nhà thơ đã nhân hóa màn đêm giống như con người. Từng đợt sóng cứ nhấp nhô, nhấp nhô, nhẹ nhàng tiến vào bờ, đều đặn như hơi thở của biển cả. Nó hòa quyện cả vào ánh trăng lung linh, làn gió biển nhẹ nhàng khiến cho vịnh Hạ Long trở nên thật lung linh và huyền ảo. Vẻ đẹp ấy được hun đúc từng ngày bởi không khí hăng say lao động, xây dựng đất nước của nhân dân khi đất nước đang bước vào thời kì đổi mới. Phải có đôi mắt tinh tường và sự am hiểu về biển nhiều lắm thì nhà thơ mới có thể vẽ lên những nét đẹp của thiên nhiên, biển trời Việt Nam tuyệt vời đến như vậy.

Công việc đánh cá nặng nhọc, khó khăn bỗng trở nên đơn giản và êm ái lạ thường. Người dân như đang hát với biển, hát với thiên nhiên bao la rộng lớn . Câu hát vui tươi ấy khiến từng đàn cá bị mê hoặc mà đến với những chiếc lưới đầy:

“Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.

Biển cho ta cá như lòng mẹ,

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”

Trăng lung linh tỏa sáng xuống mặt biển. Từng con sóng dập dìu biến những con sóng huyền ảo ấy giống như đang vỗ vào mạn thuyền. Phép nhân hóa “gõ thuyền” giống như đang gõ bản nhạc cho người lao động. Thiên nhiên và con người cùng say mê, hát vang khắp trời đất bao la.

“Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”

Nhà thơ thật tài tình khi ví biển cả giống như hiền bao la rộng lượng, dang rộng vòng tay yêu thương lấy những đứa con bé bỏng. Biển vĩ đại đã nuôi lớn bao thế hệ con trẻ để rồi trở thành những công dân tốt, có ích cho đất nước.

Ra khơi rồi cũng đến lúc phải trở về. Cảnh kéo lưới thu hoạch được miêu tả vô cùng chân thực trong không khí khẩn trương, gấp gáp:

“Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.

Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.”

Mặt trời có lẽ sắp sửa thức dậy, một ngày mới lại sắp bắt đầu. Nhìn lại thấy thành quả của cả một đêm vất vả là vô cùng phong phú:

“Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.”

Những người ngư dân đang “kéo xoăn tay” những mẻ cá đầy ắp. Những đôi tay thoăn thoắt nhanh nhẹn cứ nối tiếp nối tiếp kéo lưới lên. Và “chùm cá nặng” chính là thành quả tốt đẹp và mĩ mãn của một quá trình lao động cật lực và miệt mài. Nó giống như một huân chương lao động, một phần thưởng giá trị dành cho họ. Họ đã luôn cố gắng, nỗ lực, cần cù, miệt mài, chịu khó và hăng say lao động. Đó cũng chính là phần thưởng cho tinh thần trách nhiệm của những người làm chủ bản thân, làm chủ cuộc sống, làm chủ thiên nhiên tươi đẹp.

Xem thêm:  Bàn về cách nhìn, thái độ sống của mỗi người trong cuộc đời

Ánh nắng yếu ớt dần len lỏi ở chân trời phía xa phản chiếu lên những chú cá khiến chúng trở nên thật kiều diễm và lộng lẫy:

“Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,

Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.”

Dưới ánh sáng của mặt trời, những chiếc vẩy bạc cùng đuôi vàng trở nên thật lấp lánh. Nó khiến cho cả bài thơ như bừng sáng lên, mang một sắc màu tươi mới. Hình ảnh những chú cá biểu trưng cho sức sống, niềm tin hứng khởi chào đón ngày mới. Như vậy, trung tâm của bức tranh chính là con người lao động khỏe khoắn, lục lưỡng. Con người cùng thiên nhiên hòa hợp thật diệu kì.

Sau khi thu hoạch những mẻ lưới đầy, đoàn thuyền vui vẻ trở về. Ta thấy được nhà thơ đã sử dụng kết cấu đầu cuối tương ứng khi câu thơ đầu của khổ thơ cuối gần giống với câu thơ cuối của khổ thơ trên khiến cho niềm vui như kéo dài, niềm hân hoan như còn mãi:

“Câu hát căng buồm với gió khơi,

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

Một bức tranh sơn mài rực rỡ hiện ra khi mặt trời nhô lên sau đoàn thuyền. Một cuộc “ chạy đua” diễn ra giữa con người và thiên nhiên, cuộc đua giành lấy sự tự do và tươi đẹp cho đất nước.

“Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

Hình ảnh mặt trời tiếp tục xuất hiện ở khổ cuối nhưng không phải là lặn xuống biển nữa mà là “ nhô màu mới”, xóa tan đi màu đen u tối. Vậy là một đêm đánh bắt cá đã kết thúc, họ quay trở về để bắt đầu công việc của mình.

Hình ảnh nổi bật nhất có lẽ là hình ảnh “mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”. Dưới ánh nắng mặt trời, mắt cá trở nên lấp lánh, long lanh. Bút pháp lãng mạn đầy chất thơ ấy ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước, tình yêu con người và yêu cuộc sống. Một tương lai tươi đẹp đang chờ đón ở phía trước.

Như vậy, bằng việc khắc họa nhiều hình ảnh đẹp, tráng lệ, sức tưởng tượng phong phú kết hợp với bút pháp phóng đại, khoa trương và các biện pháp nghệ thuật so sánh, liệt kê, nhân hóa,…nhà thơ đã cho ta thấy sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động; sự yêu đời, lạc quan và làm chủ của con người. Qua đó thể hiện sự tự hào mãnh liệt của nhà thơ trước đất nước hình chữ S tươi đẹp này. Là một người con Việt Nam, em tự thấy bản thân cần có trách nhiệm học tập thật tốt, sống tích cực để trở thành người công dân tốt, có ích cho đất nước.

Phạm Thu Huyền

[Văn hay chữ tốt] Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận
4.5 (90%) 2 đánh giá
Loading...