Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng


Đề bài: Anh/chị hãy Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng

Bài làm

đã qua đi từ rất lâu. Chúng ta thật may mắn vì đang được sống trong thời bình, được cắp sách đến trường mỗi ngày và được hưởng những gì tuyệt vời nhất mà ông cha đã để lại. Tuy không trải qua nhưng nhờ có những tác phẩm viết về người lính mà chúng ta cũng hiểu được phần nào những nỗi vất vả, cực khổ mà thế hệ ông cha đã phải trải qua. Biết bao người trong số họ đã hi sinh vì độc lập của Tổ quốc. Trong số những bài thơ viết về người lính, không thể không nhắc tới bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng, một bài thơ ghi lại chân thực cuộc sống của người lính cũng như thể hiện được tâm hồn của người lính. Họ là những người chúng ta không biết tên, không rõ mặt nhưng ta hình dung ra được những ấy, hình dung ra được cuộc sống của họ qua những vần thơ chân thực của nhà thơ Quang Dũng.

Một trong những lý do khiến bài thơ Tây Tiến trở nên chân thực là vì nhà thơ Quang Dũng cũng từng là một người lính của binh đoàn Tây Tiến. Ông không viết lại những gì được nghe kể mà ông viết những gì ông và các đồng đội của mình đã trải qua. Bài thơ được viết bằng nỗi nhớ của người chiến sĩ dành cho đồng đội cũ của mình cũng là viết cho chính mình về những năm tháng vào sinh ra tử đương đầu với biết bao thử thách. Những năm tháng hào hùng cùng binh đoàn Tây Tiến hẳn sẽ luôn ở trong tâm trí của nhà thơ Quang Dũng. Từ những câu thơ mở đầu chúng ta đã thấy được nỗi nhớ da diết ấy:

Xem thêm:  Phân tích đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật trong hai câu thơ sau: "Em ơi Ba lan mùa tuyết tan. Đường bạch dương sương trắng nắng...

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

phan tich bai tho tay tien cua nha tho quang dung - Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng

Phân tích bài thơ Tây Tiến

Mở đầu bài thơ là một tiếng gọi thân thương với nhịp thơ nghe như nhịp bước chân hành quân. Sông Mã là nơi những người chiến sĩ Tây Tiến đã đóng quân, là nơi chứng kiến những vui buồn của người lính, là nơi đựng đầy những của người lính. Chính vì vậy mà nhà thơ Quang Dũng đã bắt đầu nỗi nhớ của mình bằng hình ảnh sông Mã. Hình ảnh ấy chứa đựng cả không gian và . Đọc câu thơ lên người đọc như nhìn thấy một bức tranh miền rừng núi hoang vu, hiểm trở nhưng vẫn rất thơ mộng. Nỗi nhớ hiện lên trong những địa danh cụ thể vừa gần gũi lại vừa xa lạ như Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch. Và để giúp người đọc có thể hình dung ra được khung cảnh núi rừng một cách rõ nét hơn thì nhà thơ Quang Dũng đã sử dụng một loạt từ ngữ diễn thiên nhiên hùng vĩ như sương lấp, cồn mây, heo hút, khúc khuỷu,… Với cách phối thanh bằng trắc linh hoạt cùng với lối diễn tả độc vận, nhà thơ Quang Dũng đã rất thành công khi miêu tả được sự heo hút của đèo cao, sự mênh mang của mây rừng. Chưa cần tới Tây Bắc, chỉ qua những vần thơ của Quang Dũng chúng ta đã thấy được những nơi thâm sơn cùng cốc, hang cùng thủy tận của nơi đây. Chỉ riêng với câu thơ: Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống là đã đủ cho ta thấy được sự hiểm trở của địa hình. Sự đối lập giữa chiều cao và chiều sâu mở ra một không gian vô tận, hun hút. Ở nơi rừng thiêng nước độc ấy có biết bao chiến sĩ đã ngã xuống mà vẫn đang trong tư thế sẵn sàng chiến đấu:

Xem thêm:  Trình bày ý hiểu của em về câu tục ngữ: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng- Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời

Câu thơ nhắc tới sự hi sinh của những người lính nhưng nhà thơ không tô đậm cái buồn thương mà muốn nhấn mạnh vào cái kiêu bạc. Những người lính Tây Tiến vốn xuất thân từ Hà thành hoa lệ. Nhiều người trong số họ đã bỏ lại tuổi trẻ của mình nơi chiến trường khi tuổi đang còn trẻ và những người còn lại thì vẫn phải nhìn thấy động lực từ sự hi sinh của đồng đội để mà bước tiếp. Là một người lính chắc hẳn những cái họ nhìn thấy không chỉ là sự tàn khốc của cuộc chiến, không chỉ là sự tàn khốc của địa hình mà còn thấy được vẻ đẹp trữ tình của cảnh sắc và con người nơi rừng thiêng nước độc này. Sự lãng mạn thể hiện qua những câu thơ: Mường Lát hoa về trong đêm hơi hay Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi. Bằng cách sử dụng từ đêm hơi thay cho đêm khuya, đêm sương, nhà thơ đã thể hiện được thời gian mờ ảo trong tâm hồn. Một loạt thanh bằng sử dụng trong câu thơ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi lại gợi lên cảm giác bâng khuâng, nhè nhẹ và ấm áp tình người. Và tình người hiện lên rõ nét nhất là thông qua hình ảnh cơm lên khói đượm mùi thơm nếp xôi.

Nhắc đến chiến tranh, ta không chỉ nhắc đến chiến công hay tàn tích mà còn nhắc đến tình quân dân thắm thiết, ngọt bùi. Tình cảm của dân trở thành đòn bẩy để người lính thêm vững vàng trên chặng đường phía trước. Nhà thơ Quang Dũng đã nhớ về những đêm liên hoan đầy kỉ niệm:

Xem thêm:  Phân tích tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi trong hài “Bình Ngô đại cáo”

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ

Loading...

Đoạn thơ đã khắc họa được rõ nét khung cảnh đêm hội với đuốc, hoa, nếp xiêm áo dịu dàng của các cô gái vùng cao. Họ đang múa điệu múa của dân tộc mình. Nó làm bừng lên trong lòng người lính trẻ những cảm xúc xốn xang. Nhờ vậy mà người lính quên đi những vất vả của cuộc chiến để sẵn sàng cho những chặng đường gian lao phía trước. Quân với dân như cá với nước, tựa như con một nhà. Ta từng thấy tình quân dân trong bài thơ Việt Bắc của hay trong những vần thơ của Hoàng Trung Thông được viết bằng cảm hứng hiện thực với những hình ảnh dịu dàng. Nhưng trong thơ của Quang Dũng, nhà thơ lại thể hiện một vẻ đẹp bay bổng lãng mạn. Những câu thơ tiếp sau đã thể hiện vô cùng rõ nét âm hưởng lãng mạn ấy:

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

Mặc dù đã rời xa Tây Tiến nhưng Quang Dũng vẫn không thể nào quên những nét đặc trưng của cảnh và người nơi đây. Đó là những chiều sương bảng lảng , bạt ngàn sắc trắng hoa lau. Đến đây âm điệu thơ đã có sự thay đổi, không còn vui tươi như trong đêm liên hoan đốt lửa trại nữa mà đã có chút gì đó man mác, bâng khuâng. Mọi thứ đều trở nên mờ ảo, mơ hồ chứ không còn rực rỡ nữa. Đó là Mai Châu mênh mang trong sương sớm tạo nên nét mảnh mai cho miền rừng núi Tây Bắc. Chỉ một vài nét hòa quyện giữa cảnh và người đã khiến cho không khí Tây Bắc thêm lãng mạn. Trong số rất nhiều những hồi ức khó quên của Quang Dũng thì đậm sâu nhất có lẽ vẫn là dáng dấp của người lính Tây Tiến với hình ảnh đoàn binh không mọc tóc:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Dấu chân của đoàn vệ quốc quân năm nào in khắp nẻo đường Tổ quốc. Đất nước lâm nguy, những con người ấy tình nguyện dấn thân vào cuộc kháng chiến dẫu biết con đường ấy đầy gian khổ. Chúng vượt quá sức chịu đựng của những chàng trai Thủ đô mới từ giã chưa được bao lâu. Họ sống và chiến đấu nơi rừng sâu núi thẳm, thiếu thốn đủ thứ lại phải chịu đựng những cơn sốt rét rừng khiến cho họ bị rụng tóc, trọc đầu, da thì xanh tái. Câu thơ của Quang Dũng nghe thật đáng sợ nhưng đó hoàn toàn là sự thật chứ chưa có một lời nào cường điệu. Nhưng phàm là người chinh phu tráng sĩ Quang Dũng nhắc đến cái bi là để ngợi ca cái tráng của người lính. Trong câu thơ ta thấy có sự chủ động của người lính. Là họ chủ động không mọc tóc chứ không phải tóc không mọc. Câu thơ đã thể hiện một tinh thần lạc quan không ngại khó, ngại khổ của người lính.

Mặc dù trải qua nhiều khó khăn nhưng với quyết tâm giết giặc người lính vẫn giữ trong mình cái chất lãng mạn của thanh niên trẻ tuổi. Sau những giờ hành quân chiến đấu, người lính dành riêng cho mình những giờ phút để nhớ về quê hương:

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Nếu không mộng mơ, không lãng mạn, có lẽ những người lính cũng khó có thể vượt qua được áp lực của chiến tranh. Dáng kiều thơm là đại diện cho người thân yêu của người lính nơi quê nhà, là động lực để cho họ vững vàng tay súng.

Trong Tây Tiến, nhà thơ Quang Dũng không hề né tranh những mất mát, hi sinh. Ông nhắc đến cái chết với nguồn cảm hứng bi tráng:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Nơi biên cương, có biết bao nhiêu con người đã anh dũng ngã xuống. Cái chết của họ đã đi vào lịch sử và hóa thành bất tử. Có những người không ai nhớ mặt, nhớ tên nhưng đời đời con cháu vẫn luôn luôn ghi nhớ. Không né tránh sự thật mà đề cập thẳng đến nỗi đau mất mát, sự hi sinh của người lính, Quang Dũng đã nhấn mạnh cái chí khí của người anh hùng khi họ ra chiến trường mà chẳng tiếc đời xanh, chẳng tiếc tuổi trẻ với biết bao ước mơ, hoài bão. Trên đời này chẳng có gì cao quý bằng việc hi sinh vì Tổ quốc. Hình ảnh áo bào, một hình ảnh rất thực có thấp thoáng phong vị cổ đã cho thấy ý chí của những người lính khi xưa. Họ sẵn sàng da ngựa bọc thây để đổi lấy độc lập tự do cho Tổ quốc. Con người sinh ra từ cát bụi thì khi chết đi cũng lại trở về với cát bụi, hoàn toàn không có lấy cả một manh chiếu đắp lên người. Thông qua đây, ta thấy được khí chất của người anh hùng sánh ngang tầm với non sông. Cuối bài xuất hiện tiếng gầm của sông Mã như tiếng khóc của thiên nhiên đất trời nhưng cũng như một khúc nhạc đưa người lính về cõi vĩnh hằng.

4 câu thơ cuối, người đọc cảm thấy nó như những dòng ghi trên mộ chí nhưng nó cũng là những lời thê hẹn của người lính từng có quãng thời gian gắn bó sâu nặng với đoàn quân:

Tây Tiến người đi không hẹn ước

Đường đi thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến ấy

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

Một khi đã ra trận là không hẹ ngày trở về. Ai lên đường cũng mang trong mình tâm thế đi tới đích cuối cùng. Không chỉ một người mà cả binh đoàn Tây Tiến đều thấm nhuần tư tưởng ấy. Việc nhà tạm gác lại nhường chỗ cho việc nước. Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy hẳn tâm hồn sẽ còn vương vấn mãi không muốn trở về. Bài thơ Tây Tiến vừa là khúc tráng ca, vừa là khúc trần ca, vừa mang vẻ đẹp hào hoa lại vừa chứa vẻ đẹp hào hùng. Bài thơ đã trở thành một tuyệt phẩm về người lính mà ở bất cứ thời đại nào cũng cần phải được nhắc đến với niềm tự hào mãnh liệt.

Thu Thủy

Loading...